Je ontdekt een scheur in de muur. Paniek! Maar is dat terecht? Niet elke scheur betekent direct een groot probleem. Sommige scheuren zijn onschuldig en horen bij de werking van een huis. Andere scheuren wijzen op serieuze bouwkundige gebreken. Kijk goed en bepaal wat er aan de hand is. In deze blog welke scheuren er zijn, of gevaarlijk zijn en wat je moet doen.
Niet elke scheur is hetzelfde. Let op de volgende verschillen:
• Haarscheuren: dunne, oppervlakkige scheuren, vaak door krimp van het materiaal.
• Zetscheuren: ontstaan door natuurlijke bewegingen van een huis, meestal ongevaarlijk.
• Constructieve scheuren: grote, doorlopende scheuren die wijzen op serieuze problemen, zoals verzakking.
Je kan de scheuren ook anders indelen.
• Scheuren in het stucwerk
• Scheuren in het metselwerk
Scheur in stucwerk
Scheur in metselwerk
Scheuren in stucwerk
Een scheur in het stucwerk ziet er misschien lelijk uit, maar is meestal niet gevaarlijk. De oorzaak ligt vaak in kleine spanningen in het materiaal. Toch is het essentieel om te achterhalen wat de oorzaak van de scheur is, zodat deze niet terugkomt na reparatie of toch wat ergers is.
Scheuren in metselwerk
Scheuren in het metselwerk duiden vaak op structurele problemen. Je herkent ze doordat de scheur door de stenen en het voegwerk loopt. Deze scheuren kunnen wijzen op funderingsproblemen, verzakkingen of constructieve gebreken. Het is belangrijk om een constructeur in te schakelen voor een professionele beoordeling.
Scheuren ontstaan door verschillende redenen.
Dit zijn de meest voorkomende:
• Krimp en uitzetting: bouwmaterialen reageren op temperatuur en vocht.
• Verzakking: de fundering zakt ongelijk, wat spanningen veroorzaakt.
• Slechte constructie: fouten bij de bouw, waaronder zwakke lateien.
• Verkeerde constructie: onvoldoende of roestige spouwankers
• Roestvorming algemeen
• Vochtproblemen: water tast muren aan en veroorzaakt scheuren.
• Verlagen/verhogen grondwaterstand
• Grondophoping
• Trillingen door bijvoorbeeld zwaar verkeer, aardbevingen, heiwerkzaamheden in buurt
• Bomen te dicht bij het gebouw
Niet alle scheuren in muren zijn even ernstig. Hier volgt een overzicht van verschillende soorten scheuren en hun ernst:
Scheuren in het stucwerk zijn in de meeste gevallen niet erg omdat ze niet ‘constructief’ zijn (m.a.w. ze hoeven het huis niet bijeen te houden) en omdat ze makkelijk op te lossen zijn. De oorzaak van deze scheuren ligt meestal in de krimp van het materiaal. Je ziet dit ook veel bij net verbouwde woningen of zelfs nieuwbouwwoningen.
De scheur ontstaat omdat de wand niet flexibel genoeg is om met de ondergrond mee te buigen. Het is slim om een constructeur de situatie te laten beoordelen.
Deze worden meestal veroorzaakt doordat er verschillende materialen gebruikt zijn. Elk materiaal zet uit (door warmte) en krimpt (door kou) maar hoeft niet gelijk te zijn bij verschillende materialen. Het wegwerken van de scheur is vrij eenvoudig. De stukadoor kan je hierbij helpen. Ze schrapen de scheur uit, plaatsen een netje over de scheur en stuken hem helemaal weer netjes dicht. Als de stuc droog is, kan je de (liefst hele) muur overschilderen. Let op: het kan zijn dat een scheur ooit weer een keer een klein beetje terug gaat komen.
Deze scheuren komen door onvoldoende dilatatie. Je kunt de scheur in de muur zelf afdichten met kit of cementpleister.
Een andere oorzaak van een verticale scheur in het stucwerk van de binnenmuur is zetting. Het kan zijn dat je fundering die op het zand staat (ook fundering ‘op staal’ genoemd), dat na verloop een stukje kan verzakken. Dat is niet erg.
Ook kan het zijn dat er een aanbouw aan de woning is geplaatst. Als deze aanbouw een stukje zetting krijgt, dan trekt de aanbouw aan het huis waardoor er een verticale schuur kan ontstaan in de muur. Deze scheuren zijn in de meeste gevallen niet erg, omdat ze niet ‘constructief’ zijn (m.a.w. ze hoeven het huis niet bijeen te houden) en omdat ze makkelijk op te lossen zijn.
Vaak ontstaan deze scheuren door een ongelijke belasting op de binnenmuur. Het gaat er even om wat er precies gebeurt op de verdieping hierboven. Wat staat hier precies dat zwaar is in gewicht? Ligt er ergens beton, staan er zware kasten of iets anders? Dit kan deze scheurtjes veroorzaken. Het kan ook komen door trillingen van bovenaf. Deze zijn meestal onschuldig.
Dit komt vaak voor bij oude woningen die nog een oud ‘stuc op riet’ plafond op de slaapverdieping hebben. Deze scheuren zijn niet constructief en niet erg. Je kan (als je het plafond wilt laten zitten) eventueel glasvliesbehang op het plafond aanbrengen en deze overschilderen. Hierdoor maskeer je de scheurtjes en ook eventuele nieuwe scheurtjes.
Dit komt door doorbuiging van de vloer/het plafond. Dit levert geen gevaar op voor de veiligheid van het huis. Je kunt de scheuren in het plafond wel vanuit esthetisch oogpunt aanpassen.
Scheuren in een betonnen plafond of betonnen vloer kunnen duiden op problemen met de wapening van de betonvloer of te zwaar belast zijn. Met name scheuren in het midden van de overspanning van de vloer / plafond aan de onderkant moeten nader onderzocht moeten worden. In het midden van de overspanning treedt namelijk het grootste “buigend moment” in de vloer op. Dat resulteert in trekspanningen in het beton aan de onderkant van de vloer.
Gevaarlijke situaties in betonnen vloeren ontstaan als:
-er niet genoeg betonstaal in de vloer zit of
-als het betonstaal niet goed is aangebracht of
-als het betonstaal is gaan roesten als gevolg van verkeerde stoffen in het beton (betonrot) of
-als de vloer een zwaardere belasting moet dragen dan waarop deze is ontworpen
Het dringende advies: Nader onderzoek
Deze scheuren ontstaan door zetting. Als de scheur alleen binnen zichtbaar is en buiten in de gevel zie je niks dan zijn deze scheuren in de meeste gevallen niet erg. Er is dan een natuurlijke ‘dilatatie’ ontstaan. Bij muren geldt dat ze niet te lang uit 1 stuk mogen bestaan en er een diliatie (tussenopening) moet zijn. Dit moet omdat anders de muur gaat scheuren (dilateren) door de werking van het materiaal en/of zettingen. In veel oude woningen ontbreekt dit waardoor er een scheur kan ontstaan die deze ‘dilatatie’ vanzelf (op een natuurlijke manier) creëert. Een natuurlijke dilatatie dus.
Meer dan 1 diagonale scheuren in de gevel? Let op dan. Deze scheuren kunnen duiden op grondverzakkingen of problemen met de fundering. Vaak lopen deze scheuren richting ramen en gevelopeningen. Doe direct nader onderzoek.
Zie je horizontale scheuren in de buitenmuur en zijn er ook 1 of meer diagonale scheuren, dan kan dit wijzen op funderingsproblemen.
Een andere oorzaak kan zijn dat het komt door spatkrachten vanuit de kap van de woning, door het gewicht van het dak dat op de gevel rust. Als hier constructief iets niet goed zit kunnen er horizontale scheuren onder de kap ontstaan. Soms herken je dat extra goed door stenen in de muur die naar buiten ‘uitspatten’. In beide gevallen advies direct nader onderzoek.
Een of meer verticale scheuren in de buitenmuur kunnen wijzen op een ‘thermische lengteverandering van de buitengevel’. Je buitenmuur zet uit en krimpt door temperatuurwijzigingen. Als het warm is dan wordt je buitenmuur langer, wordt het koud, dan krimpt hij en wordt hij korter. Het gewicht van een buitenmuur is enorm en mag niet te lang uit 1 stuk zijn. Er moeten tussenruimtes in de muur worden gezet zodat de muur voldoende bewegingsvrijheid heeft als hij uitzet of krimpt. Je ziet bij veel oude woningen dat tussenruimtes/dilataties in de buitenmuur ontbreken. Na een paar weken warm weer is de muur flink uitgezet en is dus langer geworden. Wordt het nu snel koud dat gaat de muur snel krimpen. Dit heet ‘thermische lengteverandering’ en deze ‘krimp van de muur’ levert enorme ‘trekkrachten’ op. Deze trekkrachten kunnen resulteren in een rechte verticale scheur in de buitenmuur. Een voordeel van zo’n scheur is, dat er nu wel een tussenruimte in de muur is ontstaan die ze er eigenlijk bij de bouw van jouw huis al in hadden moeten zetten. Hij is ‘natuurlijk’ ontstaan en heet daarom een ‘natuurlijke dilatatie’. In principe is zo’n scheur onschuldig. Het punt is alleen dat hij na verloop van tijd groter kan worden. Dit komt doordat er in de scheur afbrokkelende stukjes metselwerk kunnen achter blijven. Deze kunnen verhinderen dat de muur weer dicht kan trekken als het weer warm weer wordt. Dit afbrokkelend metselwerk zit dan in de weg en duwt de scheur nog verder open. Het beste is daarom dat je zo’n scheur netjes af laat werken door er een nette schone dilatatievoeg van te maken of na hem goed vrij te hebben gemaakt van afbrokkelend metselwerk, er een zogenaamde ‘rugvulling’ in te plaatsen.
Dit soort scheuren wijzen erop dat je latei boven je raam de ballast die hij moet opvangen niet meer aan kan. Er zit een kans in dat je latei vervangen moet worden. Vaak plaatsen ze dan een latei terug die sterker is. Haal in dit geval een bouwkundig specialist erbij.
Ook deze scheur heeft met je latei te maken. Deze zet uit bij warmte en wordt dus langer. Maar als hij langer wordt, moet hij dat wel kunnen. Daarom hoort er aan de kopse kanten van de latei een stukje ruimte te zijn. Dit noemen we een stootvoeg. Als deze er niet is of als deze dicht zit met iets, dan kan de latei niet breder worden en drukt hij je metselwerk boven je raam kapot en kunnen er scheuren ontstaan zoals hierboven. De oplossing is om de stootvoegen te openen. Vaak dient er ook nog een zogenaamd ‘oplegvilt’ of ‘glijfolie’ aangebracht te worden zodat de latei beter kan bewegen. Ook hiervoor het advies, om een bouwkundig specialist in te schakelen.
Daarnaast is het mogelijk dat scheuren met roestvlekken. Dit duidt op roestende wapening in de constructie, wat verzwakking veroorzaakt. Laat een specialist hiernaar kijken.
Belangrijke vuistregel die ik vaker zie: Horizontale en diagonale scheuren zijn meestal gevaarlijker dan verticale scheuren. Verticale scheuren ontstaan vaak door natuurlijke werking van de fundering, terwijl horizontale scheuren meestal op structurele problemen wijzen.
Hieronder een checklist om te bepalen of je actie moet ondernemen:
1. Bepaald de grootte, lengte, breedte en richting.
o Kleine scheurtjes onder een millimeter breed zijn vaak onschuldig.
o Grotere scheuren, breder dan drie millimeter, kunnen een teken zijn van structurele problemen. Loopt een scheur diagonaal of van binnen naar buiten? Dan is verder onderzoek nodig.
2. Zit de scheur in een dragende of niet-dragende muur?
o Dragende muur? Mogelijk gevaarlijk.
o Niet-dragende muur? Meestal ongevaarlijk.
3. Zit de scheur in het stucwerk en/of in metselwerk?
o Alleen in het stucwerk? Geen structureel probleem.
o In het metselwerk? Laat een expert kijken.
4. Hoeveel scheuren zijn er?
o Meerdere scheuren? Kan duiden op een groter probleem.
5. Groeit de scheur snel?
o Ja? Schakel direct een constructeur in.
6. Zijn er veranderingen in de grondwaterstand?
o Dit kan funderingsproblemen veroorzaken. Informeer bij je gemeente.
7. Zijn er andere huizen in de buurt met scheuren?
o Ja? Dit kan duiden op een groter structureel probleem.
8. Heb je de oorzaak gevonden?
o Nee? Werk de scheur niet zomaar weg zonder de oorzaak aan te pakken.
Bij twijfel: neem altijd contact op met een constructeur. Snelle actie kan grote schade en hoge kosten in de toekomst voorkomen. Ook altijd handig is datje foto’s maakt en bij houdt of de scheur groter wordt.
Ja en nee. Kleine scheurtjes schrikken kopers meestal niet af, maar het is wel slim om te doen. Ze weten weinig van scheuren af. Grote of diepe scheuren sowieso slim. Wees eerlijk en laat eventueel een bouwkundig rapport opstellen. Zo voorkom je discussie en bied je duidelijkheid aan potentiële kopers.
De oplossing hangt af van de oorzaak:
• Haarscheuren? Bijwerken met muurvuller en overschilderen.
• Zetscheuren? Soms volstaat een flexibele kit.
• Constructieve scheuren? Laat een specialist naar de scheuren en fundering kijken.
Voorkomen is beter dan genezen
Zorg voor goed onderhoud. Controleer regelmatig op vochtproblemen en laat verzakkingen tijdig onderzoeken. Houd je huis in topconditie, dat scheelt een hoop gedoe bij de verkoop en zorgt voor een hogere verkoopprijs!
Bronnen:
https://vkmakelaars.nl/blog/bouwkundig-advies/scheuren-in-je-huis-simpel-uitgelegd/
https://constructieshop.nl/tips-van-een-constructeur/scheuren-muren-verzakkingen/scheuren-in-muren-gevaarlijk/
Let op: Hoewel bij de samenstelling van dit artikel de grootst mogelijke zorgvuldigheid is betracht om nauwkeurige en volledige informatie te verschaffen, kan Corette Willemars of WILLEMARS WONEN niet verantwoordelijk worden gehouden voor enige onjuiste of ontbrekende informatie.
Voor meer informatie, bekijk onze complete Makelaars ABC voor de verkoop van een huis.
